بررسی راههای رونق صنعت صنایع دستی

1398/03/21

بررسی راههای رونق صنعت صنایع دستی
«ناهید رحمان پور» عضو هیات علمی گروه صنایع دستی دانشگاه الزهرا(س) نخستین وظیفه دولت‌ها را حمایت از صنعت گردشگری با تسهیل روند تولید، فروش و ایجاد پایداری در برنامه‌های اقتصادی دانست و گفت: دولت‌ها می‌توانند با پرداخت تسهیلات هدفمند، ایجاد بازارهای داخلی و خارجی و همچنین تسهیل روند صادرات کمک رسان این صنعت باشند. همچنین آنها وظیفه دارند جلوی کاغذبازی را بگیرند تا سرگردانی تولیدکنندگان در جریان گرفتن تسهیلات کاهش یابد.
به گزارش دنیای لوازم خانگی، علاقه مردم ایران از دیرباز به صنعت و هنر باعث شده است که از گذشته‌های بسیار دور تا زمان حال همواره در تولید محصولات صنایع دستی موقعیتی ویژه و جایگاهی جهانی داشته باشند. پژوهشگران و باستان شناسان دیگر کشورها که به تحقیق و تفحص در صنایع دستی ایران از عصر حجر تا حال پرداخته‌اند جایگاه ایران در سطح جهانی را به خوبی با تحلیل‌های دقیق خود نشان داده‌اند که ایران در حوزه صنایع دستی جزو کشورهای برتر جهان به حساب می‌آید از جمله این پژوهشگران می‌توان به «پروفسور پوپ»، «گیرشمن»، «اشمید»، «هانری رنه دالمانی» اشاره کرد.

حتی بعد از ورود اسلام به ایران، هنرمندان ایرانی با ذوق و استعداد هنری خود مایه‌های هنری و فرهنگی اصیل ایرانی را با هنر اسلامی درآمیختند و آثار بی مانندی به وجود آوردند. در واقع ایرانیان هنر تمام مهاجمانی که به ایران وارد می‌شدند، اقتباس کردند و آن را با هنر اصیل ایرانی درآمیختند و معماری و صنایع دستی ایران را غنی‌تر و شکوفاتر کردند و تمام مردمان جهان مغلوب و محو فرهنگ و هنر و تمدن ایرانیان شدند.

به هرحال می‌توان گفت صنایع دستی ایران از نظر تنوع و قدمت دیرینه در صدر تمام کشورها جهان قرار دارد و نه تنها از جنبه فرهنگی بلکه از جنبه اقتصادی و اجتماعی دارای اهمیت بسیار زیادی است.

صنایع دستی از مهم‌ترین جاذبه‌های توریستی به شمار می‌رود و با توجه به اینکه صنایع دستی هم حالت کارگاهی و هم حالت خانگی دارد این صنایع در بیشتر روستاها و شهرهای ایران وجود دارد و باعث جذب گردشگر به این مناطق می‌شود. از جمله صنایع دستی معروف ایران می‌توان به جاجیم بافی، گلیم بافی، ابریشم دوزی و ابریشم بافی، قالیبافی، زیلو بافی، لباس‌های محلی، قلمکاری و قلمزنی، سفالگری، کاشی گری، حکاکی، قفل سازی، خراطی، کنده کاری، منبت، معرق، تراش سنگ‌های قیمتی، فیروزه کوبی، مخمل بافی، شیشه گری و مینا کاری، طراحی و … اشاره کرد.

صنایع دستی پس از جنگ جهانی دوم با محتوای هنری و فرهنگی مورد توجه کشورهای پیشرفته قرار گرفت و ۱۰ ژوئن ۱۹۶۴ میلادی نخستین کنگره جهانی با شرکت مسؤولان اجرایی استادان دانشگاه، هنرمندان و صنعتگران بیش از ۴۰ کشور جهان در نیویورک برگزار شد که در قطعنامه پایانی این کنگره، تأسیس شورای جهانی صنایع دستی به عنوان نهاد وابسته به یونسکو تصویب شد و پس از آن ۱۰ ژوئن برابر با ۲۰ خرداد به عنوان «روز جهانی صنایع دستی» نامگذاری کردند.

با توجه به این اهمیت و جایگاه صنایع دستی پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا با «ناهید رحمان پور» عضو هیات علمی گروه صنایع دستی دانشگاه الزهرا (س) به گفت وگو پرداخته است.

متن گفت و گو را در ادامه می‌خوانیم:

با توجه به اینکه امروز روز جهانی صنایع دستی است. به نظر شما امروز ایران به لحاظ صنایع دستی در چه جایگاهی قرار دارد؟

رحمان پور: جهت بررسی موقعیت و جایگاه صنایع دستی ایران می‌بایست از ۲ جنبه به آن نگاه کنیم: یکی اینکه چه داریم و دوم چه بهره‌ای از داشته‌هایمان کسب می‌کنیم. با توجه به این ۲ جنبه باید گفت که ایران از نظر کیفیت و تنوع و ارزش‌های هنری و زیبایی شناسی در جهان دارای وضعیت مطلوبی است به گونه‌ای که جزو چند کشور برتر جهان در این زمینه به حساب می‌آید اما آنچه این پتانسیل‌ها را به موقعیت مطلوب تبدیل می‌کند، بهره وری از داشته‌ها است. بنابراین ایران از نظر داشته‌ها و پتانسیل‌ها در بخش صنایع دستی وضعیت مطلوب دارد اما از نظر بهره وری از این داشته‌ها و پتانسیل‌ها عملکرد مطلوب و در شأن صنایع دستی نداشته است.

این نوع جایگاه صنایع دستی که به آن اشاره کردید خود مستلزم توجه به آن است. به نظر شما امروز صنایع دستی ما با چه مشکلات و دغدغه‌هایی روبرو است؟

رحمان پور: مهمترین دغدغه‌ای و مشکلاتی که در کل جریان تولید داخلی اثر گذاشته، نبود ثبات در بازار، سرمایه اندک، نبود و یا حضور کمرنگ دستگاه‌های حمایتی، نبود وضعیت اقتصادی پایدار، افزایش قیمت لحظه‌ای مواد اولیه و کمبود جریان‌های عرضه و فروش حرفه‌ای است که صنایع دستی کشور را به نسبت قابل توجه‌ای تحت تأثیر خود قرار داده و باعث شده تا این صنعت به آنچنان جایگاهی که می‌بایست دست پیدا کند، نرسد.

حال اگر بخواهید به بزرگترین ضعف در جریان صنایع دستی ایران اشاره کنید. آن ضعف را چه می‌دانید؟

رحمان پور: بزرگترین ضعف در جریان تولید صنایع دستی ایران نداشتن نگاه مدیریتی کلان به این حوزه است. با وجود گستره بازارهای داخلی و خارجی تولید صنایع دستی همچنان در اغلب موارد با نگاه سنتی دنبال می‌شود اگرچه دیدگاه سنتی برای پاسداری از میراث ناملموس واجب و ضروری است اما جای خالی مدیریت سیستماتیک طراحی تولید و عرضه صنایع به شدت احساس می‌شود. سازمان صنایع دستی در کنار حمایت از تولیدهای صنایع روستایی و شهری می‌بایست ارتباط تنگاتنگی با مراکز دانشگاهی داشته باشد. همچنین پژوهش‌های صورت گرفته در مراکز دانشگاهی می‌بایست از طریق همکاری این ۲ بخش به بازار تولید تزریق شود.

با توجه به این مشکلاتی که به آن اشاره کردید وظیفه دولت‌ها در قبال صنایع دستی چیست؟

رحمان پور: نخستین وظیفه دولت‌ها در حوزه حمایتیشان از صنایع دستی تسهیل روند تولید و فروش و ایجاد پایداری در برنامه‌های اقتصادی است. با توجه به انجام این وظیفه در گام‌های بعد دولت‌ها می‌توانند با پرداخت تسهیلات هدفمند، ایجاد بازارهای داخلی و خارجی و همچنین تسهیل روند صادرات کمک رسان این صنعت باشند. در مواقعی هم دولت‌ها باید کارهایی نکنند تا جریان تولید خودجوش جلو برود و کاغذبازی سرگردانی تولید کنندگان در جریان گرفتن وام‌ها را کاهش دهد.

با توجه به نقش گردشگری در توسعه کشور، صنایع دستی چه ارتباطی می‌تواند با این صنعت داشته باشد؟

رحمان پور: صنایع دستی و گردشگری همواره تکمیل کننده یکدیگر بوده‌اند. رونق گردشگری تأثیر مستقیم بر رونق صنایع دستی دارد و حضور صنایع دستی در بازارها و نمایشگاه‌های بین المللی نیز بر میل گردشگران به سفر به ایران تأثیر گذار است. بخشی از صنایع دستی می‌بایست بر تولید محصولات قابل ارائه به گردشگران تمرکز کند زیرا با وجود علاقه یک گردشگر به ویژه خارجی به صنایع دستی ایران به دلیل مسائل حمل بار و قیمت تمام شده قادر به خرید نمی‌باشد. بنابراین تمامی کشورهای دارای گردشگری فعال در زمینه صنایع دستی فعالیت قابل ملاحظه‌ای دارند و ایران هم باید در این حوزه بسیار فعال عمل کند.

با توجه به اینکه آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری سال جدید را به عنوان سال «رونق تولید» نامگذاری کرده‌اند. برای رسیدن به رونق با تولید ملی در حوزه صنایع دستی می‌بایست به چه نکاتی توجه داشت؟

رحمان پور: برای رسیدن به تولید ملی پایدار می‌بایست به این نکته توجه داشت که تولید ملی جریان یک سویه و تنها از طرف تولید کننده نیست بلکه جریان دوسویه تولیدکننده و مصرف کننده است که هر یک وظایف خاص مربوط به خود دارند که این اتفاق در صنایع دستی هم می‌افتد. از این رو تولید کننده صنایع دستی موظف به پاسخگویی نیاز کاربران از نظر طراحی و کیفیت مطلوب و کاهش هزینه در عین حفظ کیفیت و در نظر گرفتن سلیقه گوناگون کاربران است.


همچنین مصرف کننده نیز می‌بایست فرهنگ حمایت از تولیدات داخلی را به عنوان اصل بازگشت سود به خود در جریان ایجاد اشتغال و توسعه اقصادی کشور بپذیرد. بنابراین تولید ملی پایدار علاوه بر مدیریت قوی در بخش تولید نیازمند فرهنگ سازی مستمر در میان افراد جامعه از کودکی تا بزرگسالی است.

ایرنا

برچسب ها:

صنایع دستی ،اقتصاد ،صادرات